Kredit shartnomani qanday tekshirish kerak?

Kredit shartnomani tekshirishda foiz stavkasi (norma 25-35% yillik), oylik to'lov (daromadning 30% dan oshmasin), va jarimalar (kuniga 0.1% dan ko'p bo'lmasin) ga e'tibor bering. Tekshir.com da PDF yuklab, AI darhol tahlil qiladi.

Mehnat huquqlari buzilsa nima qilish kerak?

Ish beruvchi qonun buzgan bo'lsa: Mehnat inspeksiyasiga murojaat qiling; sudga da'vo bering (3 oy muhlat); Adliya vazirligi yoki prokuraturaga shikoyat yuboring. O'zbekiston Mehnat kodeksi 161-moddasi asosida ish haqini o'z vaqtida to'lamaslik jarima bilan jazolanadi.

Ijara shartnomada ijarachilar huquqlari nimalar?

Fuqarolik kodeksiga ko'ra ijarachilar: shartnomada belgilangan narxdan tashqari to'lov talab qilinmasligi, kommunal to'lovlar aniq belgilanishi, chiqarishdan kamida 1 oy avval ogohlantirish huquqiga ega.

Shartnomaga bir tomonlama o'zgartirish kiritish mumkinmi?

Yo'q. Fuqarolik kodeksi 355-moddasi asosida shartnomaga bir tomonlama o'zgartirish qonuniy emas. O'zgartirish uchun qo'shimcha kelishuv (ikki tomon imzosi) talab etiladi.

Tekshir.com xizmatlari bepulmi?

Ha, Tekshir.com da barcha xizmatlar bepul: shartnoma tahlili, huquqiy maslahat chat, qonunlar kutubxonasi. Tizim O'zbekiston qonunlari asosida ishlaydi va har bir javobda aniq qonuniy asoslar keltiriladi.

Ish haqi to'lanmasa qayerga shikoyat qilish kerak? (2026)

Muammo

Oyma-oy mehnat qilasiz, lekin ish haqi vaqtida kelmaydi. Ish beruvchi "keyingi hafta", "pul aylanmasi yo'q", "bonusdan to'laymiz" deb kechiktiraveradi. Ba'zan umuman to'lamaydi, ba'zan qisman beradi. Bu eng ko'p uchraydigan mehnat nizolaridan biri va bu yerda eng muhim narsa — ish beruvchining yaxshi niyatiga ishonib o'tiravermaslik, balki o'z huquqingizni qonun asosida himoya qilishni bilishdir.

Ko'pchilik bilmaydigan narsa shuki, ish haqini kechiktirish — bu shunchaki "yetkazib bera olmaslik" emas, balki qonun buzilishi. Va siz buning uchun nafaqat asosiy summani, balki kechikkani uchun qo'shimcha foizni ham talab qilishga haqlisiz.

Qonun nima deydi

O'zbekiston Respublikasi Mehnat kodeksiga ko'ra:

Ish haqi muntazam to'lanishi shart. Qonunga binoan ish haqi kamida yarim oyda bir marta — ya'ni oyiga kamida ikki marta to'lab boriladi. Ish beruvchi to'lov muddatlarini o'zboshimchalik bilan cho'zib yuborolmaydi.
Kechiktirilsa, foiz to'lanadi. Agar ish beruvchi ish haqini belgilangan muddatda to'lamasa, u faqat qarz summasini emas, balki kechiktirilgan har bir kun uchun qo'shimcha kompensatsiya — O'zbekiston Markaziy banki qayta moliyalashtirish stavkasi asosida hisoblanadigan foizni ham to'lashi shart. Ya'ni kechikish ish beruvchi uchun behavo o'tmaydi.
Bu sizning huquqingiz, in'om emas. Foizni talab qilish uchun siz alohida shartnomada yozilishini kutishingiz shart emas — bu qonun bilan kafolatlangan.

Eslatma: Mehnat kodeksining aniq modda raqamlari, joriy qayta moliyalashtirish stavkasi va to'lov muddatlari vaqt o'tishi bilan o'zgargan bo'lishi mumkin. Aniq joriy raqamlar uchun quyidagi manbadagi (lex.uz) Mehnat kodeksi matnini tekshiring.

Bosqichma-bosqich yechim

1. Dalillarni yig'ing. Mehnat shartnomangiz nusxasini, ish haqi miqdori ko'rsatilgan hujjatlarni, plastik kartaga tushgan (yoki tushmagan) to'lovlar ko'chirmasini, ish beruvchi bilan yozishmalarni (Telegram, SMS) saqlab qo'ying. Qancha, qaysi oy uchun to'lanmaganini aniq yozib oling.

2. Ish beruvchiga yozma murojaat qiling. Avval rasman — yozma ariza yoki xat orqali — qarzni to'lashni talab qiling. Ikki nusxa qiling: biriga ish beruvchi qabul qilgani haqida imzo/muhr qo'ydiring yoki pochta orqali yuboring. Bu keyinchalik dalil bo'ladi.

3. Davlat mehnat inspeksiyasiga shikoyat qiling. Agar ish beruvchi bo'sh javob bersa, Davlat mehnat inspeksiyasiga murojaat qiling. Bu — mehnat qonunchiligi buzilishini tekshiruvchi davlat organi. Shikoyatni elektron tarzda (onlayn murojaat) yoki ishonch telefoni orqali yuborish mumkin. Inspeksiya ish beruvchini tekshiradi va qonuniy choralar ko'radi.

4. Sudga murojaat qiling. Qarzni va kechikkani uchun foizni majburan undirish uchun sudga da'vo arizasi berishingiz mumkin. Sud orqali siz asosiy summani ham, qonun bo'yicha hisoblangan foizni ham qaytarib olishingiz mumkin. 2-bosqichda yig'ilgan dalillar bu yerda asqotadi.

5. Muddatlarni o'tkazib yubormang. Mehnat nizolarini ko'rib chiqish bo'yicha qonunda muddatlar belgilangan. Murojaatni cho'zmang — qancha tez harakat qilsangiz, huquqingizni tiklash shuncha oson.

Manbalar

O'zR Mehnat kodeksi (2023) — https://lex.uz/docs/-6257288

Bu ma'lumot 2026-yil 15-iyun holatiga ko'ra tayyorlangan. Qonunlar o'zgarishi mumkin — aniq modda raqamlari, foiz stavkasi va muddatlar uchun yuqoridagi manbani tekshiring. Bu yuridik maslahat emas; jiddiy holatda advokatga murojaat qiling. Tekshir.com'da o'z holatingizni bepul tekshirishingiz va maslahat olishingiz mumkin.