Kredit shartnomani qanday tekshirish kerak?

Kredit shartnomani tekshirishda foiz stavkasi (norma 25-35% yillik), oylik to'lov (daromadning 30% dan oshmasin), va jarimalar (kuniga 0.1% dan ko'p bo'lmasin) ga e'tibor bering. Tekshir.com da PDF yuklab, AI darhol tahlil qiladi.

Mehnat huquqlari buzilsa nima qilish kerak?

Ish beruvchi qonun buzgan bo'lsa: Mehnat inspeksiyasiga murojaat qiling; sudga da'vo bering (3 oy muhlat); Adliya vazirligi yoki prokuraturaga shikoyat yuboring. O'zbekiston Mehnat kodeksi 161-moddasi asosida ish haqini o'z vaqtida to'lamaslik jarima bilan jazolanadi.

Ijara shartnomada ijarachilar huquqlari nimalar?

Fuqarolik kodeksiga ko'ra ijarachilar: shartnomada belgilangan narxdan tashqari to'lov talab qilinmasligi, kommunal to'lovlar aniq belgilanishi, chiqarishdan kamida 1 oy avval ogohlantirish huquqiga ega.

Shartnomaga bir tomonlama o'zgartirish kiritish mumkinmi?

Yo'q. Fuqarolik kodeksi 355-moddasi asosida shartnomaga bir tomonlama o'zgartirish qonuniy emas. O'zgartirish uchun qo'shimcha kelishuv (ikki tomon imzosi) talab etiladi.

Tekshir.com xizmatlari bepulmi?

Ha, Tekshir.com da barcha xizmatlar bepul: shartnoma tahlili, huquqiy maslahat chat, qonunlar kutubxonasi. Tizim O'zbekiston qonunlari asosida ishlaydi va har bir javobda aniq qonuniy asoslar keltiriladi.

Sudga da'vo arizasi qanday yoziladi va davlat boji qancha (2026)

Muammo

Ko'pchilik o'z huquqini sudda himoya qilmoqchi bo'ladi-yu, lekin "da'vo arizasini qanday yozaman?" degan savolda to'xtab qoladi. Internetdan topilgan namunalar ko'pincha boshqa davlatga tegishli yoki eskirgan bo'ladi, davlat bojini esa qancha to'lashni hech kim aniq aytmaydi. Natijada ariza noto'g'ri tuziladi, sud uni harakatsiz qoldiradi yoki qaytaradi — vaqt va asab ketadi.

Aslida da'vo arizasi murakkab hujjat emas. Uning tuzilishi qonunda aniq belgilangan: nimani yozish shart ekanini bilsangiz, oddiy fuqaro ham advokatsiz qoralama tayyorlay oladi. Quyida nima yozilishi shart, qanday tartibda harakat qilish va davlat bojini qayerdan aniqlash kerakligini ko'rib chiqamiz.

Qonun nima deydi

Da'vo arizasiga qo'yiladigan talablar O'zbekiston Respublikasi Fuqarolik protsessual kodeksi bilan tartibga solinadi. Qonunga ko'ra, da'vo arizasi yozma shaklda topshiriladi va unda quyidagilar majburiy ravishda ko'rsatilishi kerak:

sud nomi — ariza qaysi sudga topshirilayotgani;
tomonlar to'g'risida ma'lumot — da'vogar va javobgarning ism-sharifi (yuridik shaxs bo'lsa nomi), yashash yoki joylashgan manzili, aloqa ma'lumotlari;
da'vo mohiyati — siz aynan nimani talab qilayotganingiz (masalan, qarzni undirish, zararni qoplash, shartnomani bekor qilish);
talabning asoslari — nima uchun shunday talab qilayotganingiz, qaysi huquqingiz buzilgani;
ishning holatlari va dalillar — talabingizni tasdiqlovchi faktlar va ularni isbotlovchi hujjatlar;
da'vo qiymati — agar talab pul yoki baholanadigan mol-mulkka tegishli bo'lsa, uning summasi;
ilova qilinadigan hujjatlar ro'yxati;
da'vogarning imzosi.

Da'vo arizasini berishda davlat boji to'lanadi. Boj miqdori odatda da'vo qiymatiga bog'liq bo'lib, har xil toifadagi da'volar uchun har xil belgilanadi.

Diqqat: davlat bojining aniq miqdori va hisoblash foizi har yili o'zgarib turadi (asosiy hisoblash miqdori — BHM yangilanishi bilan). Shu sababli bu yerda aniq raqamni keltirmaymiz. Joriy yil tarifi bo'yicha o'z holatingizga aniq summani hisoblash uchun amaldagi qonunchilik va davlat boji to'g'risidagi normativ hujjatlarni tekshiring (manbalar bo'limiga qarang).

Bosqichma-bosqich yechim

1. Talabingizni aniq belgilab oling. Avval o'zingizdan so'rang: suddan aynan nimani so'rayapsiz? Qarzni undirishmi, zararni qoplashmi, biror harakatni bajartirishmi? Talab qanchalik aniq bo'lsa, ariza shunchalik kuchli bo'ladi.

2. To'g'ri sudni aniqlang. Da'vo, qoida tariqasida, javobgarning yashash yoki joylashgan joyidagi sudga beriladi. Ba'zi toifadagi ishlar uchun alohida qoidalar bor — qaysi sud kompetentligini oldindan aniqlab oling.

3. Dalillarni yig'ing. Shartnoma, tilxat, kvitansiya, yozishmalar, guvohlar ma'lumoti — talabingizni tasdiqlovchi hamma narsani tayyorlab qo'ying. Har bir faktni hujjat bilan bog'lang.

4. Da'vo qiymatini hisoblang. Pul talabi bo'lsa, asosiy summa, neustoyka (penya), foizlar va boshqa qism summalarini qo'shib, umumiy qiymatni chiqaring. Davlat boji aynan shu qiymatdan hisoblanadi.

5. Davlat bojini to'lang. Joriy tarif bo'yicha bojni hisoblab, to'lang va to'lov hujjatini (kvitansiya) saqlang — u arizaga ilova qilinadi. Ayrim toifadagi da'vogarlar va da'volar boj to'lashdan ozod bo'lishi mumkin.

6. Arizani yozing va ilovalarni tayyorlang. Yuqorida ko'rsatilgan barcha majburiy bandlarni kiriting. Ariza nusxasini va ilova hujjatlar nusxalarini javobgarlar soni bo'yicha tayyorlang.

7. Imzolang va topshiring. Arizani imzolang. Topshirishning eng qulay yo'li — e-sud tizimi (sud.uz) orqali elektron tarzda yuborish. Bunda navbatda turish shart emas, hujjatlar onlayn qabul qilinadi. Istasangiz, qog'oz shaklda bevosita sud devonxonasiga ham topshirishingiz mumkin.

8. Kamchiliklarga tayyor turing. Agar sud arizada xato yoki yetishmovchilik topsa, uni harakatsiz qoldirib, tuzatish uchun muddat beradi. Belgilangan muddatda kamchilikni bartaraf qilsangiz, ariza topshirilgan sana bo'yicha qabul qilinadi.

Maslahat: da'vo arizasini noldan yozish qiyin bo'lsa, Tekshir.com sizga tuzilishi to'g'ri qoralama tayyorlashga yordam beradi — savol-javob orqali kerakli ma'lumotlarni to'plab, majburiy bandlarni tushirib qoldirmaydigan ariza shaklini chiqaradi.

Manbalar

O'zbekiston Respublikasi Fuqarolik protsessual kodeksi — da'vo arizasi mazmuni, sudga murojaat tartibi va sud xarajatlari (davlat boji): https://lex.uz/docs/-3517337
Davlat bojining joriy miqdori va imtiyozlari bo'yicha amaldagi normativ hujjatlarni lex.uz dan tekshiring.

Ushbu ma'lumot 2026-yil 15-iyun holatiga ko'ra tayyorlangan. Qonunchilik o'zgarishi mumkin — davlat bojining aniq summasi va boshqa raqamlar uchun yuqoridagi manbalarni tekshiring. Bu yuridik maslahat emas; jiddiy holatda advokatga murojaat qiling. Tekshir.com da hujjatingizni bepul tekshirish va dastlabki maslahat olish mumkin.