Muammo

Do'kondan yoki onlayn olgan tovaringiz ishlamay qoldi, uyga kelib ochsangiz nuqsoni bor, yoki bir necha kun ishlatgach sinib qoldi. Sotuvchi esa "biz qaytarib olmaymiz", "chegirmadagi tovar qaytarilmaydi" yoki "o'zingiz buzgansiz" deb javob bermoqda. Bunday vaziyatda ko'pchilik o'z huquqini bilmagani uchun pulidan voz kechadi.

Aslida qonun bu yerda iste'molchi tomonida. Sifatsiz (nuqsonli) tovar sotib olgan bo'lsangiz, tanlov huquqi sizda — sotuvchida emas. Ya'ni nima qilishni (ta'mirlash, almashtirish, narxni kamaytirish yoki pulni qaytarish) aynan siz tanlaysiz.

Qonun nima deydi

Asosiy hujjat — O'zbekiston Respublikasining "Iste'molchilar huquqlari himoya qilish to'g'risida"gi Qonuni.

  • 13-modda — nuqsonli tovar bo'yicha huquqlaringiz. Sizga nuqsonli tovar sotilgan bo'lsa, siz quyidagilardan birini o'zingiz tanlaysiz:

    • tovardagi nuqsonlarni bepul bartaraf etish (bepul ta'mirlash);
    • xarid narxini nuqsonga mutanosib ravishda kamaytirish;
    • tovarni shunday yoki boshqa rusumdagi tovarga almashtirish;
    • shartnomani bekor qilib, to'langan pulni qaytarib olish.

    Tanlash huquqi iste'molchida ekani muhim: sotuvchi sizni faqat ta'mirlashga yoki faqat almashtirishga majburlay olmaydi.

  • 11-modda — kafolat muddati. Tovarga ishlab chiquvchi yoki sotuvchi tomonidan kafolat muddati belgilanadi. Aynan shu muddat ichida sifat bo'yicha talab qo'yish eng mustahkam asosga ega bo'ladi. Shuning uchun chek, kafolat taloni va qadoqni saqlab qo'yish muhim.

  • 14-modda — almashtirish tartibi. Qonun sifatsiz tovarni almashtirish tartibini alohida belgilaydi. Almashtirish va talabni ko'rib chiqishning aniq kun-muddatlari (necha kun ichida) shu moddada belgilangan — joriy aniq muddatlar uchun quyidagi rasmiy manbani tekshiring, chunki bu raqamlar vaqt o'tishi bilan o'zgartirilishi mumkin.

Bosqichma-bosqich yechim

  1. Dalillarni saqlang. Chek yoki to'lov kvitansiyasi, kafolat taloni, qadoq va tovarning o'zini saqlang. Nuqsonni foto va videoga oling. Onlayn xarid bo'lsa — buyurtma tasdig'i va yozishmalarni saqlang.

  2. Talabingizni aniqlang. 13-moddadagi to'rtta variantdan qaysi biri sizga qulay ekanini hal qiling: bepul ta'mir, narxni kamaytirish, almashtirish yoki pulni qaytarish. Tanlov sizniki.

  3. Sotuvchiga yozma murojaat qiling. Og'zaki emas, yozma ariza (da'vo) yozing: tovar nomi, xarid sanasi, nuqson nimadaligi va aniq talabingizni yozing. Arizani ikki nusxada tayyorlab, bir nusxasiga sotuvchidan qabul qilingani haqida imzo/muhr oldiring yoki pochta orqali yuboring.

  4. Kafolat muddatiga e'tibor bering. 11-moddaga binoan kafolat muddati ichida murojaat qilsangiz, pozitsiyangiz kuchliroq bo'ladi. Muddat o'tib ketishidan oldin harakat qiling.

  5. Sotuvchi rad etsa — nazorat organiga shikoyat qiling. Iste'molchilar huquqlarini himoya qiluvchi davlat organiga yoki iste'molchilar huquqlarini himoya qilish jamiyatiga yozma shikoyat topshiring. Saqlab qo'ygan dalillaringizni ilova qiling.

  6. Kerak bo'lsa — sudga murojaat qiling. Masala hal bo'lmasa, iste'molchi sifatida sudga da'vo arizasi berishingiz mumkin. Bunday nizolarda dalillar (chek, foto, yozma da'vo) hal qiluvchi ahamiyatga ega.

Manbalar

  • O'zR "Iste'molchilar huquqlari himoya qilish to'g'risida"gi Qonuni (11, 13, 14-moddalar) — https://lex.uz/docs/-4704

Ushbu ma'lumot 2026-yil 15-iyun holatiga ko'ra tayyorlangan. Qonunchilik o'zgarishi mumkin — aniq modda raqamlari va muddatlar uchun yuqoridagi rasmiy manbani tekshiring. Bu yuridik maslahat emas; jiddiy holatlarda malakali advokatga murojaat qiling. Tekshir.com'da bepul tekshirish va dastlabki maslahat mavjud.