Kredit shartnomani qanday tekshirish kerak?

Kredit shartnomani tekshirishda foiz stavkasi (norma 25-35% yillik), oylik to'lov (daromadning 30% dan oshmasin), va jarimalar (kuniga 0.1% dan ko'p bo'lmasin) ga e'tibor bering. Tekshir.com da PDF yuklab, AI darhol tahlil qiladi.

Mehnat huquqlari buzilsa nima qilish kerak?

Ish beruvchi qonun buzgan bo'lsa: Mehnat inspeksiyasiga murojaat qiling; sudga da'vo bering (3 oy muhlat); Adliya vazirligi yoki prokuraturaga shikoyat yuboring. O'zbekiston Mehnat kodeksi 161-moddasi asosida ish haqini o'z vaqtida to'lamaslik jarima bilan jazolanadi.

Ijara shartnomada ijarachilar huquqlari nimalar?

Fuqarolik kodeksiga ko'ra ijarachilar: shartnomada belgilangan narxdan tashqari to'lov talab qilinmasligi, kommunal to'lovlar aniq belgilanishi, chiqarishdan kamida 1 oy avval ogohlantirish huquqiga ega.

Shartnomaga bir tomonlama o'zgartirish kiritish mumkinmi?

Yo'q. Fuqarolik kodeksi 355-moddasi asosida shartnomaga bir tomonlama o'zgartirish qonuniy emas. O'zgartirish uchun qo'shimcha kelishuv (ikki tomon imzosi) talab etiladi.

Tekshir.com xizmatlari bepulmi?

Ha, Tekshir.com da barcha xizmatlar bepul: shartnoma tahlili, huquqiy maslahat chat, qonunlar kutubxonasi. Tizim O'zbekiston qonunlari asosida ishlaydi va har bir javobda aniq qonuniy asoslar keltiriladi.

Meros qanday taqsimlanadi va merosxo'rlar kimlar — 2026

Muammo

Oilada yaqin kishi vafot etganda, qolgan mol-mulk — uy, mashina, jamg'arma, yer uchastkasi yoki tadbirkorlik ulushi — kimga va qanday ulushda o'tishi ko'pincha ziddiyatga sabab bo'ladi. "Men ko'proq qaradim, demak menga ko'proq tegishi kerak", "u boshqa shaharda yashaydi, unga hech narsa bermaymiz" — bunday gaplar amalda tez-tez eshitiladi. Aslida meros taqsimoti his-tuyg'u yoki adolat tushunchasi bilan emas, Fuqarolik kodeksi qoidalari bilan belgilanadi.

Ko'p odamlar ikki xil xatoga yo'l qo'yadi. Birinchisi — "vaqt bor" deb o'ylab, merosni rasmiylashtirishni cho'zib yuborish. Ikkinchisi — kim qancha olishini o'zaro "kelishib" og'zaki bo'lib olish, keyin esa hujjat yo'qligi sababli nizoga tushish. Bu maqolada merosxo'rlar kimligi, meros qanday bo'linishi va nimani qaysi muddatda qilish kerakligini tushuntiramiz.

Qonun nima deydi

Meros munosabatlari O'zbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 2-qismidagi meros to'g'risidagi boblar bilan tartibga solinadi.

1. Merosxo'rlar navbat tartibida chaqiriladi. Agar marhum vasiyat qoldirmagan bo'lsa, meros qonun bo'yicha taqsimlanadi. Qonun merosxo'rlarni navbatlarga ajratadi: avval birinchi navbat merosxo'rlari chaqiriladi, ular bo'lmasagina keyingi navbat huquqqa ega bo'ladi.

2. Birinchi navbat merosxo'rlari — marhumning farzandlari, er yoki xotini, hamda ota-onasi. Ular meros mulkini o'zaro teng ulushda oladilar. Ya'ni, masalan, marhumdan rafiqasi va ikki farzandi qolgan bo'lsa, meros uch teng ulushga bo'linadi.

3. Merosni qabul qilish uchun muddat bor. Meros ochilgan kundan (odatda — marhum vafot etgan kundan) boshlab 6 oy ichida merosxo'r merosni qabul qilish niyatini rasman bildirishi kerak — buning uchun notariusga ariza beriladi. Bu muddatni o'tkazib yuborish keyinchalik huquqni tiklash uchun qo'shimcha murojaat va dalillarni talab qiladi.

4. Kelishmovchilik bo'lsa — sud hal qiladi. Merosxo'rlar ulushlar, mol-mulkning kimga o'tishi yoki merosxo'r doirasi yuzasidan kelisha olmasa, nizo sud tartibida ko'rib chiqiladi.

Diqqat: yuqorida aniq modda raqamlari ko'rsatilmadi, chunki bu maqola qonunning umumiy qoidalariga tayanadi. Aniq modda raqami, ulushlarning nozik holatlari va joriy muddatlar uchun quyidagi manbani — Fuqarolik kodeksining 2-qismini tekshiring.

Bosqichma-bosqich yechim

1-qadam. Vasiyat bor-yo'qligini aniqlang. Avvalo marhum vasiyat qoldirganmi yoki yo'qmi — shuni bilib oling. Vasiyat bo'lsa, meros asosan vasiyat bo'yicha taqsimlanadi (qonunda himoyalangan ulushga ega shaxslar huquqi hisobga olingan holda). Vasiyat bo'lmasa — meros qonun bo'yicha navbat tartibida bo'linadi.

2-qadam. Merosxo'rlar doirasini belgilang. Birinchi navbatda kim borligini aniqlang: farzandlar (shu jumladan voyaga yetmaganlar), er/xotin va ota-ona. Ularning har biri — teng huquqli merosxo'r.

3-qadam. Hujjatlarni yig'ing. Vafot to'g'risidagi guvohnoma, qarindoshlikni tasdiqlovchi hujjatlar (tug'ilganlik, nikoh guvohnomasi), mol-mulkka egalik hujjatlari (uy-joy kadastri, transport hujjati, bank ma'lumotlari) tayyorlanadi.

4-qadam. 6 oy ichida notariusga murojaat qiling. Meros ishi yuritiladigan notariusga ariza topshiring va meros qabul qilinganini rasman qayd ettiring. Muddatni o'tkazib yubormaslik juda muhim.

5-qadam. Meros guvohnomasini oling va mulkni rasmiylashtiring. Notarius merosga bo'lgan huquq to'g'risidagi guvohnomani beradi, shundan so'ng uy-joy, transport va boshqa mulk merosxo'rlar nomiga qayta ro'yxatdan o'tkaziladi.

6-qadam. Nizoda — sudga. Agar merosxo'rlar kelisha olmasa yoki kimdir merosdan noqonuniy chetlashtirilayotgan bo'lsa, da'vo arizasi bilan sudga murojaat qiling. Bunday holatda hujjatlarni oldindan tartibga keltirib, advokat bilan maslahatlashgan ma'qul.

Manbalar

O'zR Fuqarolik kodeksi, 2-qism (meros to'g'risidagi boblar) — https://lex.uz/docs/-180552

Eslatma: ushbu ma'lumot 2026-06-15 sanasi holatiga ko'ra tayyorlangan. Qonunlar o'zgarishi mumkin — aniq modda raqamlari, ulush hisob-kitobi va joriy muddatlar uchun yuqoridagi manbani tekshiring. Bu yuridik maslahat emas; jiddiy yoki nizoli holatda advokatga murojaat qiling. Tekshir.com'da o'z holatingizni bepul tekshirishingiz va maslahat olishingiz mumkin.