Муаммо

Дўкондан кийим, оёқ кийим, маиший техника ёки бошқа бирор нарсани сотиб олдингиз. Товар бузуқ эмас — мутлақо нуқсонсиз, лекин уйдаги вазиятга тўғри келмади: ўлчам мос келмади, ранг ёқмади ёки шунчаки фикрингиз ўзгарди. Сотувчи эса "сотилган товар қайтарилмайди" деб жавоб беради.

Бу жуда кенг тарқалган вазият ва аксарият харидорлар ўз ҳуқуқини билмагани учун чекиниб қўяди. Аслида қонун сифатли (нуқсонсиз) товарни ҳам маълум шартлар билан алмаштириш ёки қайтариш ҳуқуқини беради. Асосийси — муддатни ўтказиб юбормаслик ва товарнинг чек ҳамда кўринишини сақлаб қолиш.

Қонун нима дейди

Ўзбекистон Республикасининг "Истеъмолчиларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тўғрисида"ги Қонунининг 18-моддаси истеъмолчига мақбул (нуқсонсиз) сифатли товарни алмаштириб олиш ҳуқуқини беради. Асосий қоидалар:

  • Алмаштириш ҳуқуқи. Агар товар шакли, ўлчами, фасони, ранги ёки бутланиши бўйича сизга тўғри келмаса, уни худди шундай бошқа товарга алмаштириб олиш ҳуқуқингиз бор.
  • Қайтариб пул олиш. Агар сотувчида алмаштириш учун мос товар бўлмаса, тўланган пулни қайтариб олишингиз мумкин.
  • Шартлар. Товар ишлатилмаган, унинг товар кўриниши, ёрлиқлари ва истеъмол хусусиятлари сақланган бўлиши, шунингдек харид чекини ёки тўловни тасдиқловчи бошқа ҳужжатни тақдим эта олишингиз керак.
  • Алмаштирилмайдиган товарлар. Айрим товарлар (масалан, алоҳида турдаги маҳсулотлар) алмаштирилмайди ёки қайтарилмайди. Бундай товарларнинг аниқ рўйхати Вазирлар Маҳкамасининг қарори билан белгиланади.
  • Муддат. Бу ҳуқуқдан фақат қонунда белгиланган муддат ичида фойдаланиш мумкин. Аниқ кун сонини қуйидаги манбадаги 18-модданинг амалдаги таҳриридан текшириб олинг — муддат ўтиб кетса, алмаштириш/қайтариш ҳуқуқи йўқолади.

Босқичма-босқич ечим

  1. Муддатни аниқланг. Вақтни бой берманг. Қуйидаги манбадаги 18-модданинг амалдаги таҳририни очиб, сифатли товарни қайтариш/алмаштириш учун белгиланган аниқ муддатни текширинг ва шу муддат ичида мурожаат қилинг.

  2. Товарни ва чекни сақланг. Товарни ишлатманг, ёрлиқ ва биркаларини олиб ташламанг, оригинал қадоқни сақланг. Харид чекини ёки банк тўлови квитанциясини топиб қўйинг. Чек йўқолган бўлса ҳам — гувоҳлар ёки бошқа далиллар билан харидни исботлаш мумкин.

  3. Сотувчига ёзма мурожаат қилинг. Оғзаки рад жавоби билан кифояланманг. Ариза (талабнома)ни икки нусхада ёзинг: товар номи, харид санаси, алмаштириш ёки пулни қайтариш талаби. Бир нусхасига сотувчидан қабул қилгани ҳақида имзо ва сана қўйдиринг.

  4. Алмаштириш ёки пулни талаб қилинг. Аввал мос товарга алмаштиришни сўранг. Мос товар бўлмаса, тўланган пулни қайтаришни талаб қилинг.

  5. Рад этилса — юқори органга шикоят қилинг. Истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича ваколатли органга ёки истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилувчи жамоат ташкилотига ёзма мурожаат қилинг. Зарур бўлса судга даъво аризаси беришингиз мумкин.

  6. Ҳужжатларни тўпланг. Чек, ёзишмалар, аризалар нусхаси, суратлар — барча далилларни сақлаб боринг. Улар шикоят ёки суд жараёнида асосий ҳужжат бўлади.

Манбалар

  • Ўзбекистон Республикасининг "Истеъмолчиларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тўғрисида"ги Қонуни, 18-модда — https://lex.uz/docs/-4704

Эслатма: ушбу маълумот 2026-йил 15-июн ҳолатига кўра тайёрланган. Қонунлар ва аниқ муддатлар ўзгариши мумкин, шунинг учун аниқ кун сонини юқоридаги манбадан текшириб олинг. Бу юридик маслаҳат эмас; жиддий ҳолатларда адвокатга мурожаат қилинг. Tekshir.com да бепул текшириш ва дастлабки маслаҳат мавжуд.