Муаммо

Ажрашишга қарор қилган кўпчилик биринчи саволда адашади: "Қаерга бориш керак — ФҲДЁ (фуқаролик ҳолати далолатномаларини ёзиш органи)гами ёки судгами?" Нотўғри эшикни танлаш вақт ва асабни ейди: ФҲДЁ бола бор ишни қабул қилмайди, суд эса ҳеч қандай баҳси бўлмаган оддий ҳолатни ортиқча чўзиб юбориши мумкин.

Бу ерда асосий мезон иккита: вояга етмаган фарзанд бор-йўқлиги ва томонлар ўртасида низо (розилик) бор-йўқлиги. Айнан шу икки нарса сизнинг йўлингизни белгилайди.

Қонун нима дейди

Никоҳни бекор қилиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Оила кодекси (1998) билан тартибга солинади. Кодекс икки хил тартибни ажратади:

1. ФҲДЁ орқали (соддалаштирилган тартиб). Оила кодексининг тегишли моддаларига кўра, агар эр-хотиннинг ўзаро розилиги бўлса ва уларнинг умумий вояга етмаган фарзанди бўлмаса, никоҳ ФҲДЁда бекор қилинади. Бу энг тез ва арзон йўл. ФҲДЁ ариза топширилгандан сўнг қонунда белгиланган кутиш муддати ўтгач гувоҳнома беради — бу муддат томонларга ўйлаб кўриш учун берилади.

Қонун айрим алоҳида ҳолларда (масалан, иккинчи томон суд томонидан бедарак йўқолган, муомалага лаёқатсиз деб топилган ёки муайян муддатга озодликдан маҳрум этилган бўлса) бир томоннинг аризаси билан ҳам ФҲДЁ орқали ажратишни назарда тутади — бунда бола бор-йўқлиги ҳал қилувчи аҳамиятга эга эмас.

2. Суд орқали (умумий тартиб). Қуйидаги ҳолларда никоҳ фақат суд орқали бекор қилинади:

  • эр-хотиннинг умумий вояга етмаган фарзанди бўлса;
  • томонлардан бири ажрашишга рози бўлмаса;
  • мол-мулкни бўлиш, бола билан яшаш, алимент каби низолар бўлса.

Суд нафақат никоҳни бекор қилади, балки бола ким билан қолади, алимент қанча бўлади, мол-мулк қандай бўлинади деган масалаларни ҳам ҳал қилиши мумкин.

Аниқ модда рақамлари ва кутиш муддатининг аниқ қиймати ўзгариши мумкин — энг сўнгги таҳририни қуйидаги lex.uz ҳаволасидан текширинг.

Босқичма-босқич ечим

1-қадам. Ўзингизни текширинг — қайси йўл сизники? Вояга етмаган болангиз борми? Иккалангиз ҳам розимисиз? Мол-мулк ёки бола масаласида низо борми? Агар бола йўқ ва иккалангиз рози бўлсангиз — ФҲДЁ. Бола бор ёки баҳс бор бўлса — суд.

2-қадам. ФҲДЁ йўли (розилик + бола йўқ).

  • Иккала томон биргаликда яшаш жойидаги ёки никоҳ қайд этилган ФҲДЁга ариза топширади.
  • Паспортлар ва никоҳ гувоҳномаси керак бўлади.
  • Давлат божи тўланади.
  • Қонунда белгиланган кутиш муддати ўтгач, ажрашиш гувоҳномаси берилади.

3-қадам. Суд йўли (бола ёки низо бор).

  • Даъво аризаси тузилади ва тегишли судга топширилади (одатда жавобгарнинг яшаш жойидаги суд).
  • Ариза, никоҳ гувоҳномаси нусхаси, болаларнинг туғилганлик гувоҳномалари, давлат божи тўлангани ҳақидаги ҳужжат илова қилинади.
  • Суд мажлисида томонлар тингланади; суд яраштиришга муддат бериши мумкин.
  • Қарор чиққач, у асосида ФҲДЁда ажрашиш қайд этилади.

4-қадам. Электрон имкониятдан фойдаланинг. Бир қатор ФҲДЁ хизматларини my.gov.uz ягона интерактив давлат хизматлари портали орқали электрон тарзда бошлаш мумкин — бу навбатда туришни камайтиради. Порталда мавжуд хизмат рўйхатини ва талаб қилинадиган ҳужжатларни олдиндан кўриб чиқинг.

5-қадам. Ҳужжатларингизни текширинг. Давлат божи миқдори, ариза шакли ва кутиш муддати вақт ўтиши билан янгиланиши мумкин. Мурожаат қилишдан олдин расмий манбадан аниқланг ёки бепул маслаҳат олинг.

Манбалар

  • Ўзбекистон Республикаси Оила кодекси (1998) — https://lex.uz/docs/-104720

Ушбу маълумот 2026-06-15 ҳолатига кўра тайёрланган. Қонунлар ва аниқ рақамлар (модда, давлат божи, кутиш муддати) ўзгариши мумкин — юқоридаги манбани текширинг. Бу юридик маслаҳат эмас; жиддий ҳолатда адвокатга мурожаат қилинг. Tekshir.com да бепул текшириш ва маслаҳат мавжуд.